Stravinsky: Élégie voor altviool solo

Stravinsky schreef de Élégie in 1944 op verzoek van Germain Prévost, altviolist van het Pro Arte Quartet, ter nagedachtenis aan de oprichter en eerste violist van het kwartet, Alphonse Onnou. Het stuk beleefde zijn première in 1945 en is Stravinsky’s enige werk voor altviool gebleven. Het wordt geheel met demper gespeeld en opent met een langzame, zangerige melodie, vervolgt met een fuga van twee verweven stemmen en keert weer terug naar het begin, waarbij de muzikale zinnen van elkaar gescheiden zijn door rusten als ademhalingen.

Het is een klaagzang voor een overleden vriend, maar ook een filosofische bespiegeling over leven en dood. De dood wordt aanvaard als een voldongen feit, waardoor het stuk een overpeinzing wordt over de zin van het bestaan en de vergankelijkheid van alles: aan ieder begin komt een einde. De Élégie eindigt zoals het begon—misschien met een klein protest, misschien met loutering, afhankelijk van de luisteraar.

Componisten hebben voor hun muzikale afscheid vaak naar de altviool gegrepen. In 1945, het jaar van de première van de Élégie, stierf Béla Bartók, die zijn Altvioolconcert onvoltooid achterliet. Brahms’ laatste kamermuziekwerken, de sonates op. 120, bestaan in een versie voor altviool, en Sjostakovitsj’ allerlaatste compositie, voltooid enkele weken voor zijn dood in 1975, was zijn Altvioolsonate.

Roman Spitzer draagt deze uitvoering op aan allen die zijn heengegaan, en in het bijzonder aan hen die te vroeg vertrokken—al komt, naar men zegt, iedere dood te vroeg.

Roman Spitzer, altviool

Roman Spitzer is altviolist, violist, dirigent en pedagoog. Geboren in Sint-Petersburg studeerde hij viool aan het Rimski-Korsakov Conservatorium. Na zijn verhuizing naar Israël in 1990 studeerde hij altviool bij Gad Levertoff aan de Tel Aviv Academy of Music en werd hij soloraanvoerder altviool van het Tel Aviv Symphony Orchestra. In 2000 verwierf hij de positie van soloraanvoerder altviool bij het Israel Philharmonic Orchestra onder leiding van Zubin Mehta, en sinds 2016 is hij aanvoerder altviool van het Rotterdams Philharmonisch Orkest.

Hij trad op als gast-aanvoerder bij orkesten zoals het London Philharmonic, de Münchner Philharmoniker, het Australian Chamber Orchestra, Brussels Philharmonic en het Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia, en werkte samen met dirigenten als Zubin Mehta, Lorin Maazel, Kurt Masur, Riccardo Muti en Daniel Barenboim. Als solist trad hij onder meer op in de Wiener Musikverein, de Grote Hal van het Volk in Peking en het Seoul Arts Center. Als kamermusicus deelde hij het podium met onder anderen Natalia Gutman, Patricia Kopatchinskaya, Leonidas Kavakos, Steven Isserlis en Maxim Vengerov.

Roman Spitzer is hoofdvakdocent altviool aan Codarts in Rotterdam.